ما تو را به عقد ابو جعفر در نياورديم كه حلالى را بر او حرام كنيم . ديگر از اين شكايتها نكن . « 1 » به هر حال ، ام فضل پس از مرگ پدر ، امام را در بغداد مسموم كرد و راه يافتن او به حرم خليفه و برخوردارى از مواهب موجود در آن ، نشانى از آن است كه اين عمل به دستور معتصم و به دستور او عنوان شده است . « 2 » شاهد ديگر آن است كه امام جواد عليه السّلام هنگام سفر به بغداد در سال 215 ، جانشينى براى خود تعيين نفرمود ، ولى در آستانهء سفرى كه به دستور معتصم به بغداد رفت ، جانشين خود را تعيين فرمود و اين خود نشانهء آن است كه امام خطرناك بودن سفر را دريافته بود . مناظرات علمى امام جواد عليه السّلام امام جواد عليه السّلام از دو جهت به مناظرات علمى كشانده مىشد : نخست از طرف شيعيان خود كه با توجه به سن كم آن حضرت مىخواستند علم الهى امام را دريابند ؛ بنا بر اين طبيعى بود كه مجالس متعددى بدين منظور ترتيب داده مىشد . دوم از حكومت ، به ويژه مأمون و معتصم ، دو خليفه معاصر آن حضرت . از آنجا كه شيعيان ، مدعى علم الهى براى امامان خود بودند ، خلفا مىكوشيدند با تشكيل مجالس مناظره ، آنان را رو در روى برخى از دانشمندان بنام زمان قرار دهند تا شايد در پاسخ برخى از پرسشها درمانده شوند و شيعيان از اين رهگذر ، در اعتقاد خود ( وجود علم الهى نزد ائمهء اهل بيت عليهم السّلام ) دچار مشكل شوند و از پيروى آنها خوددارى كنند . همين مسأله بود كه سبب شد مأمون امام رضا عليه السّلام را به مجلس مناظره دعوت كند . گرچه مأمون هدف خود را عكس آنچه گذشت وانمود مىكرد و نشان مىداد كه براى نشان دادن دانش امام دست به اين اقدام زده است . افزون بر اينها ، علاقهء شخصى مأمون در بر پايى اين مناظرات بىتأثير نبوده

--> ( 1 ) . الارشاد ، ص 323 ؛ بحار الانوار ، ج 50 ، صص 79 - 80 ( 2 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 323